İş Arabuluculuğu Süreci İstanbul — Adım Adım Rehber

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 2018'den itibaren zorunlu arabuluculuk iş uyuşmazlıklarında dava şartı hâline geldi. İstanbul iş mahkemelerinde arabuluculuk ön aşamasını atlamak, davanın usul yönünden reddedilmesi anlamına gelir.

Hangi Uyuşmazlıklar İçin Arabuluculuk Zorunludur?

İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca aşağıdaki talepler için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur:

• Kıdem tazminatı
• İhbar tazminatı
• Yıllık izin ücreti
• Fazla mesai ücreti
• İşe iade talebi
• Ücret, prim ve ikramiye alacakları

İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat talepleri ise arabuluculuk kapsamı dışındadır; bu davalar doğrudan mahkemede açılır.

Arabuluculuk Süreci: 6 Adım

1. Adım — Başvuru

Taraflardan biri (işçi veya işveren), yetkili arabuluculuk bürosuna yazılı başvuru yapar. İstanbul'da Anadolu Yakası için Kadıköy, Avrupa Yakası için Bakırköy iş mahkemelerine bağlı bürolara başvurulur. Başvuruda ad, soyad, TC kimlik numarası, talep konusu ve karşı taraf bilgileri yer almalıdır.

2. Adım — Arabulucu Ataması

Büro, Arabuluculuk Daire Başkanlığı listesinden sıralı atama yöntemiyle bir arabulucu belirler. Taraflar ortak kararla farklı bir arabulucu seçebilir ancak bu seçim prosedürel kurallara uygun yapılmalıdır.

3. Adım — İlk Toplantı Daveti

Arabulucu, taraflara toplantı tarihini en geç 7 gün içinde bildirir. Toplantı adresini, saatini ve hangi taleplerin görüşüleceğini içeren bu davete taraflar katılmak zorundadır. Mazeretsiz devamsızlık, yargılama giderlerini doğrudan etkiler.

4. Adım — Arabuluculuk Toplantıları

Taraflar arabulucu eşliğinde bir veya birden fazla toplantı gerçekleştirir. Arabulucu karar vermez; yalnızca tarafların anlaşmasına zemin hazırlar. Taraflar avukatlarıyla birlikte katılabilir — bu aşamada avukat desteği alınması, özellikle alacak hesaplamaları ve belge değerlendirmesi açısından kritik önem taşır.

5. Adım — Anlaşma ya da Son Tutanak

Süreç iki şekilde sonuçlanır:

• Anlaşma sağlanırsa: Anlaşma belgesi hazırlanır ve taraflarca imzalanır. Bu belge icra edilebilir nitelik taşıyabilir (bkz. icra şerhi).
• Anlaşma sağlanamazsa: Son tutanak düzenlenir. Bu tutanak olmadan dava açılamaz.

6. Adım — Süre

Arabuluculuk süreci, başvurudan itibaren 3 hafta içinde tamamlanmak zorundadır. Zorunlu hâllerde tarafların kararı ile en fazla 1 haftalık ek süre tanınabilir.

İlk Toplantıya Katılmamak Neden Risklidir?

Pek çok taraf bu aşamayı formalite olarak görüp katılmıyor. Ancak 7036 sayılı Kanun'un 3/16. maddesi açıktır: Mazeretsiz katılmayan taraf, dava sonucunda haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamına mahkûm edilebilir. İstanbul iş mahkemelerinde bu konudaki içtihat oldukça yerleşik hâle gelmiştir.

Arabuluculukta İmzalanan Belge Bağlayıcı mıdır?

Evet. Arabuluculuk anlaşma belgesi, taraflarca ve arabulucu tarafından imzalandığında borç ikrarı niteliği taşır. Üzerinde icra şerhi alınması hâlinde ilam niteliğinde belge olarak doğrudan icraya konulabilir. Bu nedenle ne kabul ne de ret kararı vermeden önce mutlaka hukuki danışmanlık alınmasını öneririm.

Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuğa başvurmadan dava açılabilir mi?

Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki davalarda hayır. Arabuluculuk ön şartı yerine getirilmeden açılan dava, usul yönünden reddedilir.

Arabuluculuk ücretsiz midir?

İlk toplantı ücretsizdir (Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır). Sonraki toplantılar ücretlidir; anlaşma sağlanırsa taraflar eşit, anlaşma sağlanamazsa başvuran taraf öder.

Arabuluculukta avukat zorunlu mu?

Zorunlu değil ama şiddetle tavsiye edilir. İmzalanan anlaşma belgesi davaların önüne geçer; düşük bedelle imzalanmış bir anlaşmayı sonradan iptal ettirmek son derece güçtür.

İşe iade davalarında süre nasıl işler?

Fesih bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Bu süre hak düşürücü olup kaçırılması durumunda dava hakkı tamamen ortadan kalkar.